Kene ve Korunma Yolları 2

Kenelerle ilgili genel bilgiler nelerdir? 

Kene (Ixodoidea), eklem bacaklıların örümceğimsiler (Arachnida) sınıfından kan emici bir dış parazittir. Kendilerini insan, koyun, köpek, kedi, sığır gibi canlıların derilerine saplayarak kanlarını emer ve yaşamlarını bu şekilde sürdürürler. Bilindiği üzere keneler virüs, bakteri ile çeşitli parazitleri taşıyabilirler.

Ağız kısımlarında hypostome adı verilen ve zıpkına benzeyen organları bulunmaktadır, bu delici hortumları sayesinde, bacaklarındaki vantuz özelliği olan çengelimsi yapıların da yardımıyla deriye rahatlıkla ve güçlü bir şelikde yapışırak canlının kanını emerler. Canlıya tutunma mekanizmaları öylesine güçlüdür ki, genelde keneyi deriden çıkarmak için iki adım gereklidir, kenenin çıkartılması ve sonrasında deri içerisinde kalan kafa kısmının çıkartılması.

Ön ayaklarının uçları koku alma için özelleşmiştir, böylece doğada bulunduğu ağacın, çalılığın yanından bir hayvan geçtiği takdirde üzerine düşüp derisine yapışır ve etine zıpkınımsı yapıdaki hortumunu sokarak kanını emer.

Doğada 17000 den fazla kene türü olduğu bilinmektedir, Türkiye’de ise, şimdiye kadar 32 ayrı kene türü tespit edilmiştir. Bunlardan insan ve ehil hayvanlarda parazit olarak yaşayanlar çeşitli hastalık mikroplarını bulaştırdıklarından sağlık bakımından zaralıdır ve bir çok bakteri de üretmektedir.

Kene, kan emme sırasında enfekte canlıdan aldığı etkenleri  daha sonra kan emdiği canlılara bulaştırır  (Tükürük- Transovarial). Kenelerin insanlarda neden oldukları hastalıklardan bazıları şunlardır:

• Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı

• Lyme Hastalığı

• Beyin İltihabı (Encephalitis)

Keneler yoluyla bulaşan bu hastalıklardan Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi Hastalığı tedavisi olmayan ve ölümcül bir hastalıktır.

Bu hastalıklara ek  olarak, Brucellozis, Salmonellozis, Listeriozis, gibi ülkemizde yaygın olarak görülen  hastalıkların yayılma ve bulaşmasında rol oynamaktadırlar.  Ayrıca, kenelerin salgılarına bağlı olarak kene felci ve kene toksikozu gibi  durumlara neden olabilmektedirler.

Keneler sıçrayamaz, uçamaz; yalnız bulundukları yerin yanından geçen canlıya, yapraktan, çalından vs. geçerek tutunurlar. Çoğu kene genellikle canlının bacaklarının alt tarafından tırmanarak vücutta beslenebilecekleri bir yere yerleşir. Ergin keneler ise, genellikle çalılıklarda yerin birkaç santim yukarısında avını bekler.

Özellikle 5 ila 13 yaş arası çocuklarda; genellikle dışarıda oynadıkları için; kene ısırıkları ve dolayısıyla keneler yoluyla bulaşan hastalıkları kapma riski daha yüksektir. Gerek halkın dolaştığı gerekse çocukların oyun oynadıkları, yüksek risk bölgesi sayılan, özellikle ağaçlık, ormanlık arazilerin yakınlarına, çalılık ya da yoğun çimlenmiş bölgelere dikkat etmek gerekmektedir, kenelerin açık alanlarda bulunma olasılıkları düşüktür.

anti-BUG KENEKOVAR SPREY ve içeriği DEET ( N,N diethyl toludamid ):

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI, İlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü’nden ruhsatlı ürünümüz anti-BUG KENEKOVAR SPREY % 30 oranında DEET ( N,N-Dietil Toludamid ) içermektedir.

DEET, ( N,N diethyl tolduamide ) geniş spektrumlu bir haşere kovucudur, Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi Virüsü taşıyan keneler de dahil olmak üzere sivrisinek, kene gibi ısıran haşereyi uzak tutmak için kullanılmaktadır. 1946 yılında Birleşik Devletler Tarım Bakanlığı tarafından geliştirilmiş ve aynı yıl Birleşik Devletler Ordusu tarafından tescillenmiştir. DEET’in çeşitli iklim ve çevre koşullarında ve birçok tür sokan haşere üzerinde test edilmesi sonucunda, bilim adamları DEET’in göze çarpan önemini göstermişlerdir.

DEET Çevre Koruma Örgütü (EPA) tarafından 1957 yılında etkin madde olarak uygunluğunu almıştır. Çevre Koruma Örgütüne (EPA) göre, Birleşik Devletler nüfusunun % 38’i her sene DEET ihtiva eden (içeren) ürünler kullanmaktadır. Dünya genelinde, DEET etken maddesi içeren 140 çeşit ürün, kırktan fazla ülkede kullanılmaktadır. Çevre  Koruma Örgütü (EPA) tarafından, başka hiçbir madde haşere kovucu olarak bu derece etkili bulunmamıştır. DEET etkin maddeli haşere kovucular, dünya genelinde yıllık yaklaşık 200 milyon kişi tarafından kullanılmaktadır.

Dünya Çevre Örgütünün 1998 yılında DEET üzerine tamamladığı Güvenlik Raporu:

Çevre Koruma Örgütü nün (EPA), DEET üzerine 11 yıllık kapsamlı bir araştırma sonucu yayınlamış olduğu değerlendirme raporunda, tüketici DEET içeren haşere kovucuları ürünün etiketindeki talimat doğrultusunda kullandığı ve gerekli önlemleri aldığı takdirde herhangi bir sağlık sorunu oluşturmadığı belirtilmektedir. Toksisite testi esas alındığında, Çevre Koruma Örgütü, DEET kullanımının herhangi bir tehlikesi ve yan etkisi olmadığını vurgulamaktadır.

Çevre Koruma Örgütü’ne (EPA) ek olarak, 1985 yılıdan itibaren, DEET üreticilerinin ve pazarlayıcılarının oluşturduğu bir konsorsiyum, DEET’in uzun dönem ve kısa dönem sağlık etkileri üzerine çalışmalar başlatmış bulunmaktadır. Şimdiye kadar, 34 adet çalışma neticelenmiş ve insan sağlığı ve çevre üzerinde hiçbir yan etki gözlenmemiştir ve DEET içeren ürünler önerilmiştir.

Hamileler DEET tabanlı haşere kovucular kullanılabilir mi?

Uzmanlar, haşere kaynaklı hastalıkların doğmamış bebekler üzerinde olumsuz etkileri olduğunu vurgulamaktadırlar. Dolayısıyla, risk içeren bölgelerde yaşayan, bulunan hamile kadınların bu tür haşere kovucuları kullanmalarını önermektedirler. Hamilelerin kullanmadan önce doktorlarına başvurmaları önerilmektedir.

DEET içeren haşere kovucular çocuklar üzerinde kullanılabilir mi?

Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (The Center for Disease Control and Rrevention (CDC)) ve Amerikan Pediyatritristleri Akademisi (American Academy of Pediatrics (AAP)), ve diğer birçok tıp uzmanı, çocuklarda EPA onaylı kovucuların kullanılmasını önermektedirler. DEET konsantrasyonu %30 ve altındaki her tür ürün, 2 ay ve daha büyük çocuklarda kullanılabilmektedir. Ebeveynler, bu ürünleri, talimatlar doğrultusunda çocuklarına kendileri uygulamalıdırlar.

DEET içeren kovucuları çocuklara uygulamanın en iyi yolu nedir?

Haşere kovucuyu ellerinize sürünüz ve çocukların açıkta kalan cildine eşit şekilde uygulayınız. Haşereler iç taraflardan sokamayacakları için giysilerin altında kalan cilde sürmeyiniz. %30 DEET içeren bir haşere kovucu 4-5 saat koruma sağlar. Hiçbir zaman için spreyi çocukların yüzüne (solunmasını engellemek için) püskürtmeyiniz. Haşereler sokmaya başlarlarsa yeniden uygulayınız. Küçük çocuklar, ellerini sıklıkla ağızlarına götürme eğiliminde bulunduğu için, ellerine uygulama yapmayınız. Ürün talimatlarını mutlaka okuyunuz ve uygulayınız.

Çeşitli baharat, bitki, sarımsak, vitamin B-1 yemek, haşere sokmalarını engeller mi?

Kovucular üzerinde şehir efsanesi olan uzun bir liste bulunmaktadır. Bu yaklaşımların hiçbiri güvenilir şekilde çalışmaz. Eğer, haşerelerin; sivrisinek ve kenelerin sokmasından korunmak istiyorsanız, DEET içeren haşere kovucular kullanmalısınız

Bitkisel yağlar, cilt losyonları, yağlarla karıştırılmış doğal bitki ekstereleri ve homeopatik ürünler haşerelerin sokmasını engeller mi?

Bu uygulamaların çoğu en fazla 20 dakika boyunca etkili kalabilmektedir ve herhangi bir yağ sürmekten etki olarak hiçbir farkı yoktur. Bunlar kabaca haşerelerin sevmedikleri bariyerlerdir. Bir kere, bu yağlar cilt tarafından emildikleri zaman, böcekler tekrar geri gelecektir. Bazı temel yağlar haşereleri kovmaları özellikleriyle bilinirler, yalnız bunların insanlar üzerindeki kullanımlarındaki güvenilirliği test edilmemiştir ve sırf bitkilerden elde edilmiş olmaları, onların güvenilirliğini göstermez. Birçok bitki vardır ki, hiçbir şekilde cilde uygulanmamalı ya da yenmemelidir.

Prestij sahibi “New England Journal of Medicine” dergisinde, Harvard Üniversitesi Halk Sağlığı Bölümünden Richard J. Pollack, (Ph.D.), Anthony E. Kiszewski, (D.Sc.) ve Andrew Spielman (Sc.D.), Alternatif Doğal ürünlerin genellikle itibarlarını güvenilirliklerini ve etkinliklerini koruyamadıkları ve kullanıcılarına yanlış bir güvenlik duygusu verdiklerini bildirmiştir.

DEET Güneş Kremleriyle Kullanılabilir mi?

DEET ve güneş kremi beraber uygulandıkları zaman, güneş kreminin etkisi azalmaktadır. Bu yüzden, ilk güneş kremini sürüp, onun ciltten emilimini bekledikten sonra DEET içeren ürünleri uygulamak önerilmektedir. Güneş kremini DEET uyguladıktan sonra, sıklıkla ve bolca uygulayınız. Haşereler sizi rahatsız etmeye başladığında DEET içeren haşere kovucunuzu yeniden uygulayınız.

DEET Kansere Neden Olur mu?

Kesinlikle hayır. Yapılan ayrıntılı çalışmalar göstermiştir ki, DEET kanserojen değildir ve Çevre Koruma Örgütü (EPA) tarafından bu şeklinde sınıflandırılmıştır.